Wat maakt dat grote mensen blijven spelen?

Een team kleuterleerkrachten zit klaar voor een vorming rond spelen. In het midden van de kring liggen stokken, buizen, doeken, dozen, … Ik kijk al even de kring rond. En ja, ik zie het meteen: twee mensen krijgen ‘lichtjes in hun ogen’. Ze kijken niet gewoon, ze zien mogelijkheden. Bingo, daar zitten speelse mensen! En wat blijkt, het zijn inderdaad de eersten om enthousiast mee te spelen.

Ik ben Amke en ik werk voor Speelmakers. Met Speelmakers geven we vormingen  over spelen, overal waar kinderen zijn. We zijn al een tijdje geboeid door de vraag: Wat maakt dat grote mensen blijven spelen?

Waarom trekken sommige volwassenen gekke bekken naar kinderen?
Waarom fietsen ze dwars door een plas?
Waarom maken ze een spelletje maken van het weggooien van afval?

Wat hebben die mensen gemeenschappelijk? Wat is eigenlijk speelsheid? En hoe kan dat groeien?

We willen er graag de vinger op leggen om nog meer tot de kern van onze missie te gaan, namelijk meer en beter spelen, overal waar kinderen zijn. Want echt spelen begint niet bij materiaal, ruimte of ideeën maar bij de mens zelf. We nemen je graag mee in onze zoektocht.

Het gaat niet alleen over het ‘spelen’ van kinderen in de klassieke zin. Het gaat over een ‘speelse energie’, een houding, een manier om in het leven te staan.

In onze vormingen en in de praktijk van de kinderopvang en onderwijs zien we deze ingrediënten terug bij speelse volwassenen:

• Nieuwsgierigheid en een onderzoekende houding in ‘wat als…?’
• Vol verwondering kijken naar de wereld alsof die nieuw is
• Overal speelkansen zien in kleine dingen
• Durven en ongeremd uitproberen
• In het hier-en-nu zijn en genieten
• Ruimte maken voor onnozelheid en plezier
• Onverwachte stappen durven zetten, zonder dat je de uitkomst kent
• Oprecht geloven in de kracht van spelen voor kinderen
• Je eigen speelverhalen meedragen

Het mooie is dat we deze mensen overal tegenkomen, met enkele of veel van deze ingrediënten. Ze zijn altijd herkenbaar en enthousiast. Dat is fijn, want: als mensen in zo’n vorming écht meedoen, de materialen op gekke manieren combineren, creatief denken en uitproberen, dan vinden ze hun speelse zelf terug. Dat zorgt ervoor dat er een switch komt en dat ze met hun hele lichaam en geest voelen: “Ja, ik ben een speelse mens! “

Dat is essentieel,  want elk kind heeft recht op speelse volwassenen. Mensen die meedansen in de keuken, springen over zebrapadstrepen, voorwerpen doen leven of meesurfen in de bus. Dat zorgt voor plezier, verbinding en eindeloze groeikansen.

Waar die speelsheid vandaan komt, verschilt van mens tot mens. Voor sommigen zit het in jeugdherinneringen. Voor anderen in ervaringen het jeugdwerk of ouderschap. Of gewoon ergens vanbinnen. Boeiend om dit voor jezelf te onderzoeken. We geven je graag wat vragen mee!

Speelsheid is meer dan een individueel kenmerk, het zit ook in teams. Speelsheid groeit als er vertrouwen, veiligheid en verbinding in een team aanwezig is. Grote mensen hebben een basis van ‘zich goed voelen’ en ‘jij mag er zijn’ nodig om de speelse mens in zichzelf naar boven te laten komen, net zoals kinderen!

En toch horen we te vaak drempels die het spel afremmen: structuur, verantwoordelijkheid, verwachtingen, voorspelbaarheid, veiligheid, orde… Deze ‘grote-mensen-woorden’ nemen gemakkelijk de bovenhand in een vorming over spelen. Als mensen hun volwassen bril opzetten, versmalt hun blik en krijgt écht spelen en zelf speels zijn veel minder ruimte. Daarbovenop merken we een bredere tendens: speelsheid wordt onderschat in de hele brede samenleving. Leren en presteren staat centraal, spelen wordt weggeduwd als wat aanrommelen in de marge. “Het is maar wat spelen”, horen we wel eens.

Eerlijk? Dat maakt ons soms moedeloos. Zonder spelen verliezen we heel wat plezier en onnozelheid, eindeloze ontwikkelkansen, verbondenheid, vertraging, durf, avontuur en creativiteit.

We nodigen je uit om stil te staan bij je eigen speelherinneringen. Hoe kijk je naar spelen? Wei was jij als kind en in welke speelcontext groeide je op? Doe je mee? Aan de hand van volgende vragen leer je jezelf ‘spelenderwijs’ beter kennen.

• Wat ontspant je? Wat geeft je plezier?
• Wat doe je graag?
• Wat hudt je soms tegen om te spelen?
• Wat deed je graag als kind?
  • Welke speelplek of materialen waren als kind belangrijk voor jou?
  • Welk gevoel gaf spelen jou toen?
  • Hoe werd in jouw familie gespeeld?
  • Welke plaats kreeg spelen in het huis waar je opgroeide?
  • Wie stimuleerde je om te spelen? Wie gaf het voorbeeld?
• Wat hop je voor de toekomst van spelen?
• Welke speelse rol wil je er zelf graag in spelen?

Vol verwondering kan je vanuit je zelfreflectie aan de slag. Deel je speelverhaal met een collega en ontdek wat het teweegbrengt. Het speelse kind in jou staat al te trappelen!

Kortom, geef spelen een plaats in je hele ‘zijn’, schakel je superheld-modus een standje hoger en ga volop mee voor onze missie: meer en beter spelen, overal waar kinderen zijn.

PS: Wil je nog weten hoe het is afgelopen met die groep kleuterleerkrachten? Er was in het begin wat aarzeling, tot de opdracht kwam om materiaal te combineren en zelf ideeën te verzinnen. De gekste speelvoorstellen kwamen boven. Het speelenthousiasme van hun collega’s werkte aanstekelijk!

Dit artikel verscheen in 'Kleuters en ik' van CEGO